محمد آستانه اصل پنجشنبه 30 تیر 1390 10:14 بعد از ظهر نظرات ()


تات‌ها جمعیت‌های پراکنده‌ای هستند که تعداد زیادی از آنها در تاکستان استان قزوین و خلخال استان اردبیل و طارم استان زنجان تجمع کرده‌اند. آنها، همچنین در بخش‌هایی از آذربایجان شرقی اردبیل، زنجان، گیلان، مرکزی، خراسان شمالی و قسمت‌هایی از شهرستان کرج حضور دارند. در این وبلاگ هدف آشنایی با زبان تاتی خلخال میباشد تاتها نیز اقوامی ایرانی هستند که با وجود داشتن تاریخ و فرهنگ چند هزار ساله ادبیات شفاهی و بسیار غنی برخوردارند ولی تاریخچـــه ادبیات مکتوبشان بسیار جوان و ادبیات منظوم خاص آنهامدت نسبتاً کوتاهی است که به منصه ظهور رسیده است.
فرهنگ لهجه تاتی روستای کلور از بخش شاهرود خلخال و لهجه طالشی شهرک رضوانشهر ( رضوانده سابق ، واقع در 33 کیلومتری بندرانزلی بر سر راه انزلی به آستارا ) به همراه اطلاعات مختصری درباره صرف فعل و بعضی بخشهای دیگر دستور این دو لهجه است . علمی ترین بررسی ها را درباره لهجه های تاتی که بازمانده زبان پیشین آذربایجان است احسان یار شاطر در کتاب « دستور زبان لهجه های تاتی جنوبی » ، لاهه – پاریس 1969 ، و در مقالات متعددی که در بعضی یادنامه ها و مجله های شرق شناسی منتشر کرده و انجام داده است. یکی از این مقالات که در « مجله مدرسه زبانهای شرقی و آفریقایی» لندن ( ج 22 ، 1959 ، ص68-52 ) چاپ شده ، توصیفی از لهجه « شال» یکی از روستاهای بخش شاهرود خلخال است که با لهجه کلور تفاوتهای ناچیز دارد. در نوشته دیگری از این محقق ( دانشنامه ایران و اسلام ، ذیل کلمه « آذری» ) رابطه لهجه های طالشی و تاتی و لهجه های قدیم آذربایجان بخوبی نشان داده شده است . بی شک کسانی که میخواهند درباره سایر لهجه های تاتی و لهجه های طالشی به بررسی بپردازند باید این نوشته ها را پیش چشم داشته باشند. لهجه های تاتی آذربایجان به سرعت در حال از بین رفتن است و فراهم آوردن هر گونه اطلاع درباره این لهجه ها مغتنم و سزاوار ستایش است . بهـــــــار بی زمین مشت آلاله (در بهار زمین پر از لاله میگردد) همه جا سروا بی هفت رنگ لاله (همه جا سرخ میگردد با هفت رنگ لاله) وینی صحـــــرا همه رنگا برنگه (می بینی که صحرا همش رنگارنگ شده) نمنت خالی مـــرزی یا که چاله (نمانده جایی که آثار گل وگیاه نباشد) کسی بی رتبه بی مثل ویــه دار (آدم عقیم همانند درخت بادام می باشد ) نه تیته آکره نی بی ثمـــــر دار (نه دانه می دهد نه ثمری دارد ) همی ایدس خلاوش خوب دکرده ( نگاه می کنی ظاهرخوبی دارد) میـــوه دارون وره بی عار بی بار (کناردرختهای میوه بی خیال وبی میوه) مطالب را بخوانید
جواد نوروزی